Bu makale ilk olarak Harvard Public Health dergisinde yayımlanmıştır.
Türkçeye SabitHaber tarafından 11 Ekim 2024 senesinde çevrilmiştir.
Günümüzde her yudum şarap, her yudum bira sağlığınız için kötü olduğu mesajından kaçmak zor. Ancak gerçek çok daha karmaşık.
Alkolün sağlık üzerindeki etkilerini toplamda 60 yıldır araştırıyoruz. Bizim ve diğerlerinin çalışmaları, hatta mütevazı alkol tüketiminin bile muhtemelen bazı hastalıklar için riski artırdığını göstermiştir, özellikle meme ve yemek borusu kanseri gibi. Aşırı alkol tüketimi ise sağlık için kesinlikle zararlıdır. Ancak sayısız araştırmaya rağmen, ölçülü alkol tüketiminin insan sağlığı üzerindeki etkilerine dair genelleyici ifadeleri haklı çıkaracak veriler bulunmamaktadır.
Yine de medyada ve hatta bilimsel dergilerde, her miktar alkolün tehlikeli olduğu yönünde indirgemeci anlatılar görmeye devam ediyoruz. Örneğin, bu ayın başlarında medya, yeni bir çalışmanın küçük miktarlardaki alkolün bile zararlı olabileceğini bulduğunu bildirdi. Ancak haberler, çalışmanın sınırlamalarını yeterince derinlemesine ele almadı veya bağlam vermedi—özellikle de, daha önce bizim de aralarında bulunduğumuz araştırmacılar tarafından kullanılan daha büyük bir çalışmanın alt gruplarını seçerek çalışmayı yürüttüğünü göz ardı etti. Bu önceki araştırma, önerilen bir desende sınırlı içki tüketiminin daha düşük ölüm riski ile ilişkili olduğunu göstermişti.
“Ölçülü alkol tüketiminin sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirmek için daha kaliteli kanıtlara ihtiyacımız var. Ayrıca medyanın konuyu gerektirdiği nüansla ele alması gerekiyor. Daha yeni çalışmalar, mutlaka eski araştırmalardan daha iyi değildir.”
Bu basit bakış açısını düzeltmeye çalışanlar, finansal çıkar çatışmaları olmasa bile, endüstrinin piyonları olarak karalanıyor. Bu arada, alkolün sağlıksız olduğunu öne süren bazı çalışmaların yazarları, anti-alkol kuruluşlarından para almıştır.
Bizce doğru bilgiyi tekrar yaymaya çalışmak değerli. Ölçülü alkol tüketiminin sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirmek için daha kaliteli kanıtlara ihtiyacımız var. Ayrıca medyanın konuyu gereken nüansla ele alması gerekiyor. Daha yeni çalışmalar, mutlaka eski araştırmalardan daha iyi değildir.
Alkolün sadece karaciğer ve beyni değil, birçok vücut sistemini etkilediğini unutmamak önemlidir. Bu da, alkolün sağlık üzerindeki etkisinin tek bir soru değil, birçok bireysel sorunun toplamı olduğu anlamına gelir: Kalbi nasıl etkiler? Bağışıklık sistemini nasıl etkiler? Bağırsakları? Kemikleri?
Örneğin, Birleşik Krallık’ta bir milyon kadın üzerinde yapılan yüksek oranda alıntılanan bir çalışma, ölçülü alkol tüketiminin—bir kadın için günde bir içkiden fazla olmamak üzere—genel kanser oranlarını artırdığını buldu. Bu önemli bir bulguydu. Ancak bu artış neredeyse tamamen meme kanseri ile ilişkilendirildi. Aynı çalışma, daha fazla alkol tüketiminin tiroid kanseri, Hodgkin dışı lenfoma ve böbrek hücreli karsinom oranlarının daha düşük olduğunu gösterdi. Bu, çok fazla alkol içmenin sizin için iyi olduğu anlamına gelmez, ancak alkol ve sağlık hakkındaki bilimin karmaşık olduğunu gösterir.
Bu alandaki en büyük zorluklardan biri, büyük, uzun vadeli, yüksek kaliteli çalışmaların eksikliğidir. Ölçülü alkol tüketimi birçok randomize kontrollü çalışmada incelenmiştir, ancak bu çalışmalar hiçbir zaman iki yıldan fazla süren 200’den fazla insanı takip etmemiştir. Tam diyetleri test etmek için daha uzun ve daha büyük deneysel çalışmalar yapılmış olsa da, bu hiçbir zaman alkol tüketimini analiz etmek için yapılmamıştır.
Bunun yerine, alkol araştırmalarının çoğu gözlemsel olup, büyük içici ve içmeyen grupları zaman içinde izler. Ancak gözlemsel çalışmalar, orta düzeyde içki içenler, içmeyenler ve aşırı içenler arasındaki diyet, egzersiz ve sigara alışkanlıkları gibi farklılıklar nedeniyle neden-sonuç ilişkisini kanıtlayamaz. Yine de gözlemsel çalışmalar yararlı bilgiler verebilir, ancak alkolün sağlık üzerindeki etkisi büyük ölçüde içme alışkanlıklarına bağlı olduğundan, araştırmacıların alkolün ne zaman ve nasıl tüketildiği hakkında veri toplaması gerekir.
Örneğin, Birleşik Krallık’ta 300.000’den fazla içici üzerinde yapılan bir analizde, içkilerin haftada daha az sıklıkta ve öğünler dışında tüketilmesinin erken ölüm riskini artırdığı, ancak haftanın çeşitli günlerine yayıldığında ve öğünlerle birlikte tüketildiğinde mortaliteyi azalttığı bulunmuştur. Bu tür nüanslar, alkol araştırmalarıyla ilgili geniş tartışmalarda veya gözlemsel çalışmalarda nadiren yer alır, çünkü araştırmacılar genellikle içme alışkanlıklarını sormazlar, bunun yerine toplam tüketime odaklanırlar. Alkolün sağlık üzerindeki etkilerini daha net bir şekilde anlamak için araştırmacıların ve gazetecilerin bu son derece karmaşık sorunun nüanslarına çok daha fazla dikkat etmeleri gerekiyor.
Konuyu daha iyi anlamanın bir yolu, mümkün olduğunda hem gözlemsel hem de deneysel verileri bir arada incelemektir. İki tür çalışma da aynı yönde bulgular sunduğunda, sonuca daha fazla güvenebiliriz. Örneğin, randomize kontrollü çalışmalar, alkol tüketiminin kan steroid hormonları seviyelerini artırdığını gösteriyor. Gözlemsel çalışmalar ise alkol tüketiminin bu hormonlara yanıt veren belirli meme kanseri alt tipleri için riski artırdığını öne sürüyor. Bu iki kanıt birlikte alkolün meme kanseri riskini artırdığı sonucuna güçlü bir şekilde işaret ediyor.
Benzer şekilde, randomize çalışmalarda alkol tüketimi ortalama kan şekeri seviyelerini düşürmektedir. Gözlemsel çalışmalarda ise diyabet riskini düşürdüğü görülmektedir. Yine, bu kanıtlar bir arada oldukça ikna edicidir.
Bu örneklerin de gösterdiği gibi, alkol bazı hastalıkların riskini artırabilirken, diğerlerinin riskini artırmaz. Peki bu bireyler için ne anlama gelir? Hastalar, kişisel risklerini anlamak ve içki içme konusunda bilinçli kararlar almak için doktorlarıyla birlikte çalışmalıdır.
Tıbbın ve halk sağlığının, alkol hakkında daha kesin rehberlik sunabilmek için daha iyi verilere ihtiyacı vardır. Ancak bu, büyük bir yatırımı gerektirir. Büyük, uzun vadeli, altın standartlı çalışmalar pahalıdır. Bugüne kadar, Ulusal Sağlık Enstitüleri gibi federal kuruluşlar bu tür çalışmaları finanse etmeye ilgi göstermemiştir.
Alkol üreticileri bu çalışmaları finanse etme konusunda bir miktar istek göstermiştir—tıpkı ilaç şirketlerinin çoğu ilaç testi için finansman sağladığı gibi—ancak bu genellikle eleştirilere yol açmıştır. Bu, bizim başımıza geldi, her ne kadar bağımsız uzmanlar önerimizi bilimsel olarak sağlam bulmuş olsa da. 2018’de Ulusal Sağlık Enstitüleri, alkolün sağlık üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmamızı sonlandırdı. NIH, enstitülerinden birinin yetkililerinin alkol üreticilerinden fon talep ettiğini ve bu durumun federal politikayı ihlal ettiğini tespit etti.
Ağır alkol tüketiminin çok zararlı olduğu gerçeği, daha az miktarların da en azından biraz zararlı olduğu sonucuna varmayı cazip kılabilir. Ancak bilim bu yönde değil, kısmen alkol endüstrisinin eleştirmenleri kasıtlı olarak bir cehalet durumu yaratmış oldukları için. Herhangi bir araştırmayı, dolaylı bile olsa, alkol endüstrisi tarafından yapılmış olarak peşinen itibarsızlaştırdılar—oysa tıp, yüz milyonlarca Amerikalının her gün kullandığı ilaçlar ve cihazlar hakkında kesin veri sağlayan büyük, altın standartlı çalışmaların finansmanı için endüstriye güvenmektedir.
Alkol tüketimi hakkında bilimsel kanıtlar neredeyse 100 yıl öncesine dayanıyor—ve alkolün sağlık üzerindeki etkilerinde önemli bir değişkenlik içeriyor. Örneğin, 1980’ler ve 1990’larda, özellikle kırmızı şarap olmak üzere, ölçülü alkol tüketimi sağlıklı olarak lanse ediliyordu. Şimdi ise sarkaç o kadar tersine sallandı ki, çağdaş anlatılar her damla alkolün tehlikeli olduğunu öne sürüyor. Altın standartlı deneyler yapılana kadar bunu gerçekten bilemeyeceğiz. Bu arada, mevcut kanıtların karmaşıklığını kabul etmeli ve onu tek, yanıltıcı bir sonuca indirgememeliyiz.
Bu makale ilk olarak The Journalist’s Resource sitesinde yayımlanmış ve burada Creative Commons lisansı altında tekrar yayımlanmıştır.
