Denizli’deki Beycesultan Höyük’te yürütülen kazı çalışmaları, Anadolu’daki Tunç Çağı zanaatkârlığına dair bildiklerimizi değiştiren bulgular ortaya koydu. Koç Üniversitesi’nden Doç. Dr. Çiğdem Maner liderliğindeki araştırma ekibinin Antiquity dergisinde yayımlanan çalışması, bölgedeki gelişmiş tekstil teknolojisini gözler önüne seriyor.
Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü’nden Doç. Dr. Çiğdem Maner, Anadolu’da çivit boyalı tekstillerin ve tek iğneli örgü tekniğinin en eski örneklerinin bulunduğu Beycesultan Höyük Tunç Çağı yerleşiminde. C: Koç Üniversitesi
Nålbinding: Anadolu’nun En Eski Tek İğneli Örgüsü
Yaklaşık MÖ 1.915 ila 1.745 yıllarına (Orta Tunç Çağı) tarihlenen ilk parça, Anadolu ve Yakın Doğu’da şimdiye dek saptanmış ilk nålbinding örneği olma özelliğini taşıyor. Bu teknikle kumaş bir tezgâhta dokunmak yerine, ipliğin tek bir iğneyle ilmek ilmek geçirilmesiyle oluşturuluyor.
C: Beycesultan archive / Maner, Ç., Abay, E., Karadağ, R., & Torgan Güzel, E. (2025).
En Eski Mavi Boyalı Tekstil
Yapılan analizler, kenevir kumaşın çivit otu kaynaklı indigo/çivit mavisi ile boyandığını belirledi. Bu bulgu, Tunç Çağı Anadolu’sunda keşfedilmiş en eski mavi boyalı tekstil olarak kayda geçti.
Atölye Bağlamı ve Elit Bağlantıları
İkinci parça ise MÖ 1.700 ila 1.595 yıllarına, muhtemelen Eski Hitit Dönemi’ne tarihlenen kenevirden yapılmış düz bezayağı dokuma bir tekstildir. Her iki parça da ağırşaklar, tezgâh ağırlıkları ve iğnelerle dolu tekstil atölyelerinde bulundu.
Tarihsel Not: Mezopotamya ve Hitit çiviyazılı metinleri, mavi giysileri krallar ve elitler tarafından giyilen lüks eşyalar olarak anar. Bu tekstiller, hükümdarlar arasında değerli hediyeler olarak el değiştirirdi.
C: Datu Lab / Maner, Ç., Abay, E., Karadağ, R., & Torgan Güzel, E. (2025).
Üretim ve Uzmanlaşma
Beycesultan’da bulunan onlarca ağırşak ve tezgâh ağırlığı, bölgede yoğun bir dokumacılık etkinliği ve uzmanlaşmış üretim olduğunu gösteriyor. Çivit mavisi tekstilin yanında bulunan araçlar, Tunç Çağı zanaatkârlarının bitkisel lifler ve boya kimyası konusundaki sofistike bilgisini kanıtlıyor.
Referans: Maner, Ç., Abay, E., Karadağ, R., & Torgan Güzel, E. (2025). Antiquity. Kazı Başkanı: Prof. Dr. Eşref Abay (Ege Üniversitesi)
