Ana Sayfa Köşe Yazıları Osmanlı Döneminde Haberleşme Çeşme Ilıca Ve Alaçatı Vericileri

Osmanlı Döneminde Haberleşme Çeşme Ilıca Ve Alaçatı Vericileri

- Reklam -

Haberleşme konusunda çağın teknolojisinden yararlanma da  geri kalmayan Osmanlı yönetimi 1847 yılında sarayda yapılan telgraf denemesi ardından,  telgraf kullanılmaya başlar. 1854 Kırım Savaşı sırasında müttefiklerimiz İstanbul Varna arasına deniz kablosu döşer. Varna  –Şumnu arasına havai hat kurar.  Rusçuk- Bükreş yoluyla Avusturya Macaristan sınırına  Avrupa şebekesiyle bağlantı sağlanır.1855 yılında İstanbul-Edirne,1860 yılında İstanbul-Ankara telgraf hattı açılır.1861 yılında bu hat Kerkük’e kadar uzatılır.1865 yılında Osmanlı Devleti Uluslar arası Telekominikasyon Birliği kurucu üyesi olur.[1]

Telefon ve Telgrafla birlikte Telsiz telgraf da  kullanılmaya başlar.

– İzmir’den Sakız adasına Telgraf hattı inşa edilir.Çeşmeye yapılacak telgrafhaneye müdür,muhabere memuru ve sıra çavuşu tayin edilir 21 ekim 1868,[2]

– İzmir Çeşme arasına telgraf hattı kurulur, 1869,bir yıl sonra hat yenilenir.

-İzmir’den Çeşme’ye çekilen Telgraf hattına Urla’da dahil edilir 18 şubat 1869,

Alman Siemens Halske şirketi ile anlaşma yapılarak 12 Aralık 1905 de Gelemiş (Kaş) ile Derne arasında iki istasyon kurulur.[3]

Araştırmacı yazar Özgür Sanal Derne vericisinin 115 yıl önce çekilen fotografını ve vericide görevli Dr. Süleyman Emin Efendi’nin  fotografını yayınlar [4].

[1] Reşat Alşan,Cumhuriyetin kuruluşu ve ilk on beş yılında PTT işletmesi.

[2] Osmanlı Arşivleri

[3] Yavuz Çorapcıoğlu

[4] Özgür Sanal “Bursa’da tarih meraklısı Libya’da kurulan telgraf istasyonunun 115 yıllık fotografına ulaştı.            2 Ağustos 2020

                        Trablusgarp Derne Vericimiz –Özgür Sanal’dan

Afrika’da kalan son toprağımız Libya’ydı. 2’nci Abdülhamit burayla iletişimi sürekli kılmak için Almanya’daki bir firmayla iletişime geçerek istasyon kurulmasını istemiş. Buradaki bilgiler, Fethiye yakınlarında bulunan Patara Antik Kenti yakınlarındaki istasyona, buradan da İzmir üzerinden İstanbul’a aktarılıyordu. İstasyon 1904 yılında kurulmuş, 1905 yılında ilk deneme haberleşmesi başlamış. 1905 yılının ortalarında ise sürekli haberleşme sistemi başladı. Bu istasyon 1913 yılına kadar kullanılmış. 1913 yılında İtalyan işgalinde gemiden atılan top atışlarıyla iki istasyonun yok edildiği” bilgisini verir.

    Trablusgarp Derne-Gelemiş Mekri Telsiz Telgraf hattı.

Osmanlı Meclisinde yapılan görüşmelerde Çeşme’nin doğusundaki Alaçatı’ya bir telsiz istasyonu kurulması uygun bulunur. (8 Haziran 1908)

-Çeşme Telgraf merkezi Alaçatı’ya nakledilir  5 Mart 1916,

-Çeşme Sakız kablosu tamir edilir  24 ekim 1918,

-Derne’den  Bodrum arasında bir hat  kurulması kararı alınır.

Alaçatı’ya bir Alman şirketi kablosuz telsiz istasyonu inşa etmeye başlar.Yöre halkı ilk defa elektrik ışığını ,çimento ve yapı malzemelerini görür.Konut inşaatı da başlar.Makina ve bileşenler Almanya’dan getirilir. “Alaçatı Reisdere yolu İstanbul dağı  günümüzde Verici mevkii” denilen yere  200 dönümlük bir alana tek katlı,çift kiremitli çatılı taştan bir bina inşa edilir. Bina yanına 85 m yüksekliğinde 25 ton ağırlığında bir direk dikilir çelik tellerle tutturulur  [1].

Alaçatı’da rum nüfus vardır.

İstanbul,Çanakkale,Almanya Nauen’le  haberleşme testleri başlar.Osmanlı hükümeti 1911 yılının sonlarında tamamlanan  Telsiz vericisini Alman şirketinden teslim alır .

Alaçatı’ya verici kurulması yörede memnuniyetle karşılanır ,verici’nin fotografı çekilir Rumca ve İngilizce üst yazı ile kartpostalı basılır.

Vericinin henüz çalışmaya başladığı  ortamda  İtalya ile ilişkiler bozulur   savaş çıkar. İtalyan Donanması Çanakkale boğazı girişini bombalarken İtalyan kruvazörü Pisa Alaçatı’daki

 

[1]Efdal Sevinçli-İzmir Basın Tarihi Gazeteler,Dergiler. Kosmos (Dünya)(1908-1912/1916/1919/1922 İzmir’de yayımlanan,bol resimli,kaliteli bir magazin dergisiydi.s.55

      Kosmos (Dünya) İzmir’de yayımlanan Rumca magazin dergisi.

Telsiz istasyonumuzu tahrip eder. 1869 yılında Alaçatı ‘da doğan Konstantinos Vlamos, Kosmos dergisinde Alaçatı vericisinin kuruluşunu ve tahrip edilmesini yazar.

[1]Efdal Sevinçli-İzmir Basın Tarihi Gazeteler,Dergiler. Kosmos (Dünya)(1908-1912/1916/1919/1922 İzmir’de yayımlanan,bol resimli,kaliteli bir magazin dergisiydi.s.55

 

          Alaçatı Vericisinin günümüzdeki enkazı [1]

-Bombalamadan yaklaşık altı ay kadar sonra İtalyanlar tarafından kesilen Sakız-Bozcaada-Çeşme telgraf kablosunun tamir edilmesi  ilgili kumpanyadan istenir [1].Hat onarılır.Çeşme Telgraf Merkezi Alaçatı’ya nakledilir.

1916 yılına kadar kullanılır .

Alaçatı vericisi kartpostalı,  üzerindeki Yunanca ve İngilizce yazı   Yunanistan tarafından haberleşme maksadıyla dikildiği  propaganda maksadıyla basıldığını  akla getirmektedir. Bu takdirde Yunan orduları geri çekilirken vericiyi tahrip etmiş olmaları  askerlik kaidesi gereğidir !.

Türk ordusu 9 Eylül 1922’de İzmir’e girerken , Türk Hava Kuvvetlerinin  Vecihi Hürkuş yönetimindeki bir tayyaresi  İzmir’e girdiğinde ,önemli sayıda Yunan tayyaresini terk edilmiş olarak bulur. Yunan pilotları çok yakın mesafedeki Sakız adasındaki üslerine  tayyarelerini korkudan uçuramamışken  Alaçatı’daki Telsiz vericisini  tahrip edecek de güçleri yoktur. Bu yönde bir bulgu yoktur.

Yunan ordularının tek kaçış kapısı Çeşme dir. Yığın halinde  Çeşme de toplanmakta  gemiyle Sakız adasına ulaşmaya çalışırlar.

9 Eylül 1922 günü İzmir’e giren Türk ordusunun Üsteğmen Selahattin Selışık komutasında ki bir birliği hiç durmadan yoluna devamla 15 Eylül 1922 günü Alaçatı’ya,16 Eylül’de Çeşme’ye ulaştır ama  bir verici enkazı  göremez.

Zira Alaçatı vericisi  İtilaf Donanmasının Birinci Dünya Savaşı döneminde  İzmir’i bombardımanı sırasında  tahrip edilmiştir.

                      Çeşme Ilıca Telsiz Vericisi (Temsili)

Yunanca ,İngilizce “Küçükasya Çeşme Alaçatı” açıklaması ile basılan kartpostal  unutulmuş bir olayın araştırılmasının sebebi olur.Alaçatı vericisinin yeri bulunur . Arazi rantının zirve yaptığı günümüz ortamında araziye kimler el koymuştur !.

Sanal ortamda yaptığım   yardım davetime cevap veren  Yaşar Ürük,Yavuz Çorapcıoğlu ve Kosmos dergisine atıfda bulunan Marianna Mastromati   bilgi paylaşır. Hasan Gözener rehberliğinde yörede yapılan araştırma ile vericinin yeri  İbrahim Topal tarafından bulunur.Bu araştırma  Sabri Usta tarafından paylaşılır .Verici enkazının fotografları ve canlı yayın görüntüleri paylaşılır.Alaçatı vericisinin tarihçesinde ve yıllar sonra yerinin bulunmasında emeği geçen araştırmacılara Özgür Sanal ve Muhittin Soyutürk’e teşekkür ederim.

Kartpostalın basım tarihi 1908 sonrası olmalıdır .Çeşme Ilıca vericisinin yeri bilinmemektedir.

Son Haberler

- Reklam -