Ticaret Bakanlığına bağlı Reklam Kurulu, 2024 yılının ilk dokuz ayında aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulamalar nedeniyle çeşitli firmalara toplam 187 milyon 456 bin 473 lira idari para cezası kesti. Bakanlıktan yapılan açıklamada, Kurulun eylül ayı toplantısında birçok tüketiciyi yanıltıcı reklam ve ticari uygulama hakkında kararlar alındığı belirtildi. Özellikle dünyada “karanlık ticari tasarımlar” olarak bilinen manipülatif uygulamaların bu toplantının önemli gündem maddelerinden biri olduğu bildirildi.
Toplantıda değerlendirilen 144 dosyadan 118’i mevzuata aykırı bulundu ve bu dosyalar için durdurma cezası ile birlikte toplamda 22 milyon 414 bin 861 lira para cezası uygulanmasına karar verildi.
Açıklamada, karanlık ticari tasarımlar, genellikle dijital platformlarda tüketicileri yanıltan, zorlayan ya da manipüle eden kullanıcı ara yüzleri olarak tanımlandı. Bu uygulamaların, tüketicilerin aleyhine sonuçlar doğuran tercihler yapmalarına sebep olduğu vurgulandı. Bakanlık, Ocak ve Şubat aylarında Uluslararası Tüketiciyi Koruma ve Uygulama Ağı (ICPEN) tarafından yapılan taramalar sonucunda özellikle abonelik hizmetlerindeki manipülatif tasarımların incelemeye alındığını belirtti.
Bu kapsamda, tüketicilere dayatılan otomatik abonelik paketleri, zorlaştırılan iptal süreçleri ve manipülatif arayüz tasarımlarının masaya yatırıldığı kaydedildi. Açıklamada, şu ifadelere yer verildi: “Tüketici iradesini olumsuz yönde etkileyen, örneğin ‘kabul et’ seçeneğini ‘reddet’ seçeneğine kıyasla daha fazla vurgulayan tasarımlar ve ücretsiz deneme fırsatları için ödeme bilgisi talep eden yöntemler incelendi.”
1.173 Dosyada Haksız Uygulamalar Tespit Edildi
Reklam Kurulu, yılın ilk dokuz ayında toplam 1.340 dosya üzerinde inceleme yaptı ve bu dosyalardan 1.173’ünde aldatıcı reklam veya haksız ticari uygulama tespit edildi. Bu dosyalar için durdurma cezasının yanı sıra, toplamda 187 milyon 456 bin 473 lira idari para cezası uygulandı. Kurulun, özellikle dijital mecralarda karşılaşılan aldatıcı ticari uygulamalara yönelik incelemelerinin devam edeceği vurgulandı.
