Son Göktürkçe Yazıtlar Çözüldü!

2010 yılının ortalarında bulunan keşfedilen ve ancak 2013 ortalarında varlığından haberdar olunan yazıtların çözümü ancak 2015 yılının sonunda yayımlanabildi. 2017 yılı baharında tarafımıza ulaşan yazının başlığı şöyledir: Донгойн ширээн дурсгалын гэрэлт хөшөөний бичээсийг анхны удаа уншсан нь (Dongoyn şireen dursgalın gerelt höşööniy biçeesiyg anhnı ulaa unşsan ni). Makale R. MÖNHTULGA ve T. OOSAVA’ya aittir. Gönderdiği makale için sayın MÖNHTULGA’ya minnettarım.

35 sayfalık yazı, kısaca yazıtların bulunuş tarihine ve ilk çalışmalara yer verir (21-22. s.). 22-26. sayfalarda runik harflerle metnin tamamına yer verilir. 26-31. sayfalarda metnin harf çevirisi, 31-35. sayfalarda yazı çevirisi, 35-42. sayfalarda Moğolca çevirisi, 42-46. sayfalarda harflerin ve damgaların özellikleri, 46-53. sayfalarda açıklamalar, 53-54. sayfalarda sonuç/yorum ve 54-55. sayfalarda kullanılan kaynaklara yer verilir.

Üç yazıtın toplamında 72 satır, 3857 harf, 1193 kelime vardır. Kullanılan harf çeşidi ise 22’dir, yani bu yazıtta Eski Türk yazısına ait harflerden sadece 22’si kullanılmıştır. Metnin tamamına yakını aynı sözlerin tekrarıdır: … begim e : evim e : evim e : evim e : begim e : evim e : evim e : begim e : begim e : yérim e : evim e : evim e : evim e : yérim e : yérim e : yérim e : yérim e : begim e : begim e : evim e : evim e : begim e : begim e : (1. taş, batı yüzü, 1. satır) “ey beyim, ey evim, (…) ey yurdum, (…) ey beyim”

Birinci taşın neredeyse tamamına yakınında bu sözler tekrarlanır.

İkinci taş farklı başlar: üze : teŋrim e : yağız : yérim e : élim e : yérim e : evim e : begim e : evim e : evim e : işig : vérdim e : begim e : evim e : “ey yukarıdaki göğüm, ey aşağıda yağız (~ kara) toprağım, ey ülkem, ey evim, ey beyim, ey evim, ey evim, ey hizmet ettiğim [ey iş (güç) verdiğim], ey beyim, ey evim”

İkinci taşın ikinci satırı ile üçüncü satırın tamamı aynı şekilde devam eder. Üçüncü taşın çoğunluğu evim e ile devam eder.

İkinci taşın ilk satırında üze ile teŋri arasında kök “mavi” beklenirdi, çünkü yér’den evvel yağız yer alır; bilindiği gibi Kül Tégin ve Bilge Kağan yazıtlarında bu ibare üze kök teŋri X asra yağız yér “yukarıda mavi gök X aşağıda kara toprak” şeklindedir. iş küç bér- deyimi burada küç olmaksızın geçer.

Kaynak:Bilimdili.com