1. Haberler
  2. Köşe Yazıları
  3. Yüzyılın Hırsızlığı – İzmir Eski Gümrük Binası Kitabeleri Nerede? İlgililer Neden Sessiz?

Yüzyılın Hırsızlığı – İzmir Eski Gümrük Binası Kitabeleri Nerede? İlgililer Neden Sessiz?

featured

1-İzmir Eski Gümrük binası Osmanlı dönemi         2-Cumhuriyet dönemi

Eski Gümrük Binasının ön cephesine dikkatle bakıldığında alınlıkta,Türkiye Cumhuriyeti Gümrük İnhisarlar İdaresi yazılı olduğu görülür.Eski fotograflar daki  bombeli zemin üzerine işlenen yazının, silindiği ve TCGİİ yazıldığı  anlaşılmaktadır.

3-Türk Kadınları Biçki Dikiş Yurdu Diploması 4-Hisart Müzesi-Enver Paşaya hediye edilen kılıç

5-İzmir Gümrük Binası ön cephesindeki  Üç ay yıldızlı motif

Gümrük binasının İki Giriş kapısının sağına ve soluna iç içe geçmiş üç ay yıldız figürü işlenmiştir .Bu figür Saat kulesi gibi İzmir’e has bir motif olmasına karşın  ilgi görmemiştir. Bu logo  Türk Kadınları Biçki Dikiş Yurdu diplomalarında ,Enver Paşa’ya hediye edilen

Kılıç üzerinde de vardır [1].

6-İzmir Eski Gümrük binası üzerindeki kitabe hırsızlığını gizlemek için konulmuş mermer blok

7-Eski Gümrük binası çeşmesi.

Çeşme üzerindeki  kitabe  sökülmüş  sökülmüş  üstteki yeri boş  durumda.

Yapı üzerindeki boşluklarda yakın zamanlara kadar Tuğra bulunuyordu.                                  İlgili kaymaklarda Binanın tarihçesinde İzmir Rıhtımı ve Gümrük binası inşaatı 1876’da bir İngiliz firmasına verilen  imtiyazla başladığı , kısa bir süre sonra Fransız Dussaud kardeşlerin eline geçtiği  1880 de tamamlandığı yazıyordu.Yaygın bilgi İzmir Eski Gümrük binasının yabancılar tarafından yapılmış olduğuydu.

Ancak II.Abdülhamid, döneminde yaptırdığı bütün eserleri fotograflarıyla belgelemişti, Yıldız Fotograf Albümleri içindeki  İzmir’i konu alan fotograflar kitaplaştırılmıştı[2]. Bu kitapdaki fotograflardan İzmir Gümrük Binasının  II.Abdülhamid tarafından yapıldığı görülüyordu. Bu bilgiyi doğrulayacak kitabeler olmalıydı, yoktu !

1990’lı yıllarda İzmir’de bir rüzgar estirilmişti. Koyuncuoğlu ailesinin sahibi olduğu İzmer İnşaat Sanayi Ticaret ve Turizm AŞ ve Sasko Yatırım AŞ Eski Gümrük binamızı restore etmeye talip olmuştu. Mimar Salih Pekin’e çizdirdiği proje onaylandı. Tarihi Gümrük binası alışveriş merkezi yapıldı. Konak- Pier adıyla 22 Kasım 1997’de Gençlik Konseriyle tanıtıldı. Projenin onay dönemi sıkıntılı oldu.

8-Davetiye:KONAK PIER İzmer İnşaat A.Ş ve Sasko Yatırım A.Ş Yönetim Kurulu Başkanı Şener Koyuncuoğlu ve Mine Koyuncuoğlu İzmir Konak Pier’de verilecek olan Gençlik Konserini onurlandırmanızı rica ederler. Tarih: 22 Kasım 1997 Yer:Konak Pier (Eski Balık Hali)

 

Şirket binanın Eyfel Kulesi’ni çizen mimar tarafından çizilmiş olduğundan duyduğu övünçle binanın logosunu “çelik profil” görüntüsü seçmişti.Binanın ön cephesinde bulunan özgün motif görmezden geldi.
İzmer Gümrük binasını arsa olarak gördü kendi çıkarına kullandı,PİER adını yerleştirdi, isim kirliliği yaptı.Eski Gümrük binasının denize doğru olan iç bölümlerinin duvarlarını yıktı, dozer soktu, kaçak kat çıktı. Yapı içindeki tarihi demir parçaları parmaklıkları  sattı.            Gemi dubalarını, rayları, tarihi kapıları  söktü.                                                                                                          Dönemin İzmir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu ve .İzmir’in çivisine dokundurmam diyen Vali Yusuf Ziya Göksu yapılan restorasyon faciasını görmezden geldi, tarihi kapı yok edildi.Kurul üyeleri ceza aldı.

1974’den beri Tarihi Gümrük binamızın bir bölümünü  Deniz Kuvvetlerimiz kullanıyordu.Gümrük binasının restorasyon konusu gündeme gelince “gemiler gitsin,gemilerin ne işi var? Harp gemileri gitsin Yatlar gelsin    denilerek yat limanı maketleri sergilenmeye resimleri gösterilmeye başlandı .

Sonunda Deniz Kuvvetleri Komutanlığı 15.8.2010 günü Çaka Bey Rıhtımından gemilerini çekti.Bu durum “Asker Çaka Bey’i bıraktı” başlığıyla basında yer aldı [3]. İzmir güzel bir manzarasından yoksun kalmış oldu.

Çakabey rıhtımı meydanında Çaka Bey’in büstü,rıhtıma bağlı gemilerimizin dalgalanan sancaklarının  güzel görüntüsü halkın büyük ilgi gösterip hayranlıkla izlediği törenler ,karaya çıkan, babalarını,eşlerini,sevgililerini bekleyenler ,acı tatlı hatıralar  ,hafızalarda silinmez izlerini  bırakarak 2010 yılında sona erdi [4].Bir tarih kapandı.Harp Gemilerimiz son defa yapılan törenin ardından demir alarak Çakabey Limanını terk etti.

Deniz Kuvvetlerimizin  Çaka Bey limanını tahliye edeceğinin belli olunca   son Filotilla Komodorlarından  Dz.Kur.Alb.Reşit Çağın tarihe geçecek bir hizmet yaptı.Depoda bulunduğunu gördüğü  eski Türkçe yazılı üç mermer kitabenin bulunduğu bilgisini paylaştı,araştırılmasına izin verdi .

E.Ü.Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Öğretim Görevlisi Aydoğan Demir   Doc.Dr.İnci Kuyulu,Doc.Dr.Sabri Surgevil,Arş. Gör.Ertan Daş ve Mürvet Özer kitabeleri okudu, makale olarak yayımlandı [5].

8-Birinci kitabe

BÜYÜK İSKENDER GİBİ OLAN II.ABDÜLHAMİD’İN GAYRETLERİ, ÇABALARI DA DENİZ GİBİDİR.O EMR EDERSE,DENİZ,BİR KARADAN GÖRÜNEN DERYA OLUR.O,GAYRETLERİ ÖLÇÜYE ,KUDRETİ TAHMİNE SIĞMAYAN BİR PADİŞAHTIR.BU İDDİALI SÖZLERİN DELİLİ DE İZMİR GÜMRÜK BİNASIDIR.ŞAİR SA’Dİ ,TARİHİ YÜZDE SEKİZLE DÜŞÜRDÜ.             1296 (1878-1879)

İnşaa edilen yeni bir bina için yazılan kitabe 1888 tarihlidir.

İkinci Kitabe .

1-İzmir Osmanlı ve Efrenç Gümrükleri daireleriyle demir (timür) örtüler ve çeşme Hasan Paşa-zade sa’adetlü  Muhiddin.

2-Hamdullah Beyefendi hazretleri Rüsümât Nazırı iken inşa edilmiştir sene

1304 (1888) 

9-    Üçüncü Kitabe Çeşme kitabesi olup 1886 tarihlidir.

 Çeşme kitabesi olup 1886 tarihlidir.

Yenbû’-ı adl u merhamet

Şahinşeh-i derya semûh

(Abdülhamid Ha)n-ı kerim

Sultan-ı İskender-futûh

Kıldı bu dikleş çeşmeyi

Zib-i nazar-gah-ı vuzûh

Abdest alub içtikce su

Erbâb-ı tevhid ü fütûh

Ol şa içün kılsun taleb

Dergâh-ı Hak’dan ömr-i Nûh

Tarih-i menkutun Didim

Âb-ı tarâvet-bahş-ı rûh

10-                                        1304/(30.9.1886-18.9.1887)

 

Abdülhamid Han ,adalet ve merhamet kaynağıdır,derya kadar cömert,şahlar şahıdır ; Sultan (Büyük) İskender gibi galiptir,zafer sahibidir.Bakıldığında aydınlık,süslü bu gönül çekici çeşmeyi yaptı.Tanrı’nın birliğine inananlar ,gönülleri ferah olanlar)?,su içip ,abdest aldıkça O Şah (Abdülhamid) için Tanrı’dan Nuh’un ömrü gibi (uzun bir ömür) talep etsinler.Tarihini noktalı harflerle dedim.Gençlik suyu (insana) canlılık veriyor.

Eski Gümrük Binamızın üç kitabesindeki yazılar  binanın II.Abdülhamid  döneminde yaptırılmış olduğunun belgeleriydi .

Bu iddialı sözlerin delili de İzmir Gümrük binasıdır,                                                                  -İzmir Osmanlı ve Efrenç Gümrükleri daireleriyle demir (timür) örtüler ve çeşme Hasan Paşa-zade sa’adetlü  Muhiddin Hamdullah Beyefendi hazretleri Rüsümât Nazırı iken inşa edilmiştir.                                                                                                                                               – Tanrı’nın birliğine inananlar ,gönülleri ferah olanlar)?,su içip ,abdest aldıkça O Şah (Abdülhamid) için Tanrı’dan Nuh’un ömrü gibi (uzun bir ömür) talep etsinler.

İzmir Eski Gümrük binasının yabancılar tarafından yapılmış olduğu yönündeki bilgi yanlıştır,değiştirilmesi gerekir.Eski Gümrük Binamız II.Abdülhamid’in ,Hamidiye İstihkamı Hümayunu gibi İzmir’e yadigarıdır.

Son derece  değerli ,taşıması zor ve ağır üç kitabenin nerede olduğu bilinmemektedir. II.Abdülhamid’in  İzmir’e  yadigarı Gümrük binasının  tapusu üç kitabe  kayıptır.Kitabeyi okuyan bilim insanlarına nezaret eden rütbeli denizci ve askeri aracı birlikte gösteren fotograf la belgeli şikayet ve ihbarı  Güney Deniz Saha Komutanlığı, İzmir Valiliği,İl Kültür Müdürlüğü   cevap  vermemiştir.

Atatürk  2 Şubat 1923 günü Lozan görüşmeleri hakkında “Biz barış istiyoruz dediğimiz zaman tam bağımsızlık istiyoruz” sözlerini  Eski Gümrük binamızda  söylemiştir[6] .Bu yönüyle Konak Pier’in durumu Türkiye’yi ilgilendirmektedir.

Konak Pier yönetimi [7] yapılan tarih talanından en karlı çıkan konumundadır.Deniz kenarındaki otopark’dan,dükkan kiralarından çok büyük kar elde etmeye devam etmekte, devlete olan kira borcunu ödememektedir.

Sayıştay raporlarına dayanarak yaptığı açıklamada CHP İzmir Milletvekili Atila Sertel, denize sıfır konumdaki Konak Pier AVM’nin 25 yıllığına kiraya verilmesine karşın devletin 30 milyon 822 bin liralık alacağını işletmeciden tahsil  demediğini söyleyerek, “Bu parayı ya tahsil edin ya da sözleşmesini fesh edin” çağrısında bulunmuştur[8].

2 Aralık 2023 günü Necmi Ülker’le İzmir Valisi Dr.Süleyman Elban’ı ziyaret edildi. “Çalıntı ihbarımıza ilgili birimlerin  cevap vermediği, Eski Gümrük binamızın, II.Abdülhamit’in İzmir’e yadigarı bir tarihi yapı olduğunu soruşturma açmasını beklediğimiz iletildi.Henüz cevap alınamadı.

Yazımıza ilgi duyan her Türk aydını TCK 278.Madde.”Kamu görevlisi görevinden dolayı bir suç işlendiğini öğrenirse bunu ilgili yerlere bildirmek zorundadır.” Hükmü gereğince  İzmir Valiliğine,Güney Deniz Saha komutanlığına ,Ege Ordusu Komutanlığına ,Kültür Turizm Bakanlığına dava açabilir .

 

[1] Hisart Müzesi

[2] S.Kemal Saygı-Yıldız Albümlerinde İzmir,APİKAM yayını.

[3] Asker Çakabey’i bıraktı YENİ ASIR,18.08.2010

[4] Asker Çakabey’i bıraktı YENİ ASIR,18.08.2010

[5] Aydoğan Demir,Sanat Tarihi Dergisi X,E.Ü Basımevi,İzmir,2000,s.55

[6]  Mustafa Kemal İzmir halkına hitap ediyor.İzmir’de 31 Ocak 1923’te Eski Gümrük binasında halka yapılan konuşma.Yakın Tarihimiz.s.30

[7] Sözcü Gazetesi-14 Mayıs 2022 “Kiranın üzerine yattılar,devlete milyonlarca lira borç taktılar.

[8]Dokuz Eylül Gazetesi,16.5.2022

0
alk_la
Alkışla
0
sevdim
Sevdim
0
k_zg_n
Kızgın
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
be_enmedim
Beğenmedim
Yüzyılın Hırsızlığı – İzmir Eski Gümrük Binası Kitabeleri Nerede? İlgililer Neden Sessiz?